Νοιώθεις ελεύθερος;

Είσαι ελεύθερος άνθρωπος;

Μη βιαστείς να απαντήσεις…

Ας μιλήσουμε για την ελευθερία. Ας ξεκινήσουμε κάπως έτσι.

Τι είναι αυτό που ορίζουμε ως ελευθερία; Είναι ατομική ή συλλογική έννοια;

Πρώτα πρώτα θα κάνουμε μια σύντομη αναφορά πίσω στον χρόνο και αυτό γιατί την ελευθερία ύμνησαν πολλοί ποιητές, την τραγούδησαν, την ζωγράφισαν, την αποτύπωσαν σε όλα τα μήκη και πλάτη της γης. Στο όνομά της έγιναν οι μεγαλύτερες και οι πιο αιματηρές εξεγέρσεις. Είναι αυτή που σφράγισε μια επανάσταση με το σύνθημα Ελευθερία-Ισότης-Αδελφότης. Είναι αυτή που οι Έλληνες έδωσαν στην δική τους επανάσταση, το σύνθημα Ελευθερία ή Θάνατος. Η Ελευθερία είναι το μεγαλύτερο αγαθό, είναι το ιερότερο και απαραβίαστο δικαίωμα του ανθρώπου, από την στιγμή της γέννησής του. Κάθε ανθρώπινο ον έχει το δικαίωμα να σκέφτεται ελεύθερα, να εκφράζεται ελεύθερα και κανείς και τίποτα δεν μπορεί και δεν πρέπει να περιορίζει αυτό το δικαίωμα.

Η ελευθερία είναι συνειδητή ή ασυνείδητη επιλογή;

Ύστερα λοιπόν από τους πολλαπλούς και σκληρούς αγώνες των προγόνων μας, είμαστε στην προνομιακή θέση να πούμε πως είμαστε ελεύθεροι. Μπορούμε να σηκωθούμε το πρωί να βγούμε έξω μια βόλτα, να πάμε στην δουλειά μας, να κάτσουμε σπίτι μας.

Πως γίνεται όμως να είμαστε ελεύθεροι και να αισθανόμαστε τόσο βαθιά εγκλωβισμένοι μέσα μας;

Η εφαρμογή της αρχίζει από το άμεσο περιβάλλον, από τις προσωπικές και οικογενειακές σχέσεις μας. Η ελευθερία που χτίζεται εκεί, είναι αυτή που θα επηρεάσει τον καθένα ατομικά και στην συνέχεια την ελευθερία στο κοινωνικό σύνολο.

Μοιάζει σαν αστείο όμως να μιλάμε για προσωπική ελευθερία στο σήμερα. Σε συλλογικό-κοινωνικό επίπεδο τα δυο φύλα δεν βιώνουν το ίδιο την ελευθερία. Παραδείγματος χάρη ένας άνδρας μπορεί να βγει να περπατήσει μέσα στην νύχτα, γιατί έτσι είναι ελεύθερος να κάνει. Αντίθετα μια γυναίκα δεν είναι ελεύθερη να κυκλοφορήσει την νύχτα μόνη της για έναν απλό περίπατο.

Το παιδί  είναι ελεύθερο να ακολουθήσει όποιον δρόμο επιθυμεί για την ζωή του, ο γονέας όμως είναι δέσμιος υλικών, ενοχικών, φοβικών συμβάσεων.

Στο άρθρο *Καινούργιος κόσμος κάνω λόγο για την σχέση ύλης και ελευθερίας. Όσο πιο πολύ ο σύγχρονος άνθρωπος βυθίζεται στην έλξη που του ασκεί η ύλη, τόσο πιο βαθιά ζει με περιορισμούς και δέσμευση. Έτσι η ελευθερία γίνεται σχετική.

Ατομική και συλλογική ελευθερία  είναι αλληλένδετες αρετές.  Όποιος ισχυρίζεται πως είναι ελεύθερος ενώ δεν παρέχει ελευθερία στο περιβάλλον που ζει, καλό θα είναι να αρχίζει να ψάχνει μέσα του.

Δεν μπορεί επίσης να ισχυριστεί κάποιος πως είναι ελεύθερος, αν μέσα του έχει χτίσει έναν ολόκληρο κόσμο που του ασκεί δεσμευτική δύναμη.

Η ελευθερία είναι συνέπεια μιας βαθιάς κατανόησης του εαυτού μας. Η λέξη κλειδί που συνδέεται με την ελευθερία είναι η συνείδηση. Δεν νοείται ελεύθερος άνθρωπος αν δεν υπάρχει η συνείδηση. Και δεν μπορεί να υπάρξει ελευθερία δίχως την κατανόηση που συνεπάγεται η συνείδηση.

Τι είναι επιτέλους η ελευθερία; 

Όσο πιο βαθιά σκύβουμε μέσα μας, όσο πιο πολύ μαθαίνουμε να παρατηρούμε τον εαυτό μας, τόσο θα αποκτάμε συνείδηση της δομής του εαυτού μας. Τότε θα αρχίσουμε να απελευθερώνουμε την ικανότητα μας, για να σπάσουμε διάφορα δεσμά που μπλοκάρουν την πολυπόθητη ελευθερία μας.

Μοιάζει περίπλοκο μα δεν είναι καθόλου. Ας σκεφτούμε τα δεσμά που βάζει στον καθένα η ίδια του η προσωπικότητα. Συναισθηματικές εκρήξεις, συναισθηματικά προβλήματα, υλικές εξαρτήσεις, νοητικές επιτεύξεις, είναι μερικά και ίσως τα πιο βασικά δεσμά. Τώρα ας κάνουμε κάθε μέρα στον εαυτό μας ερωτήσεις. Δες το σαν παιχνίδι. Ποια είναι η αγαπημένη φράση των μικρών παιδιών;

Είναι το <γιατί;>

Πάρε θάρρος και ρώτα μέσα στην καθημερινότητά σου, γιατί έκανες αυτό; Γιατί σκέφτηκες εκείνο; Τι σε ώθησε να αντιδράσεις έτσι; Ποιο ήταν το κίνητρο; Ποια ήταν τα συναισθήματα που ένοιωσες;

Γιατί πληγώθηκες από κάποια αίτια; Ή μήπως από κάτι που είπε ή έκανε κάποιος; Ένα γιατί συνέχεα, κάθε μέρα, με αλήθεια, προς τον εαυτό σου.

Κάθε αληθινή απάντηση που θα σου δίνεις θα σε φέρνει όλο και πιο κοντά στην αναγνώριση του εαυτού σου. Κάθε βήμα προς την αναγνώριση του εαυτού σου θα σε φέρνει όλο και πιο κοντά στην ελευθερία.

Με θυμάμαι από παιδί να αναλύω τα πάντα μέσα μου. Πάντα θυμάμαι να μου λέω την αλήθεια. Παραδέχομαι πως υπήρξαν αρκετές φορές που με κούραζε αυτή η ασταμάτητη νοητική μου λειτουργία. Ένας αδιάκοπος εξονυχιστικός έλεγχος. Ποτέ δεν φανταζόμουν πόσο χρήσιμος και σημαντικός σε καίρια ζητήματα θα μου φαινόταν αυτός ο έμφυτος για εμένα μηχανισμός, στην πορεία της ζωής μου.

Με αυτό το παιχνίδι της λέξης γιατί, μαθαίνουμε πως για την ελευθερία πρέπει ο καθένας να δει μέσα του. Αυτό το κομμάτι ελευθερίας που κερδίζει χρειάζεται να το εκδηλώσει, να το μεταφέρει στο περιβάλλον του, να βοηθήσει κι άλλους να το δουν. Άρα η συνείδηση, η γνώση του εαυτού μας, η σαφής διάκριση όλης της κλίμακας των δυνατοτήτων μας για τις επιλογές μας είναι κάποια από τα βήματα που χρειάζεται να κάνουμε, αν θέλουμε να νοιώθουμε ελεύθεροι ακόμη κι αν ζούμε με άλυτα δεσμά. Η φράση που συνηθίζουμε να λέμε <η ελευθερία θέλει τόλμη και αρετή> δεν αναφέρεται τόσο στα δεσμά που μας κρατούν βασιζόμενα σε εξωγενείς παράγοντες της ζωής μας, όσο στον εσωτερικό μας κόσμο. Τα εξωτερικά μας δεσμά δεν είναι τίποτε άλλο από ένα καθρέφτισμα, μια ψεύτικη αντανάκλαση των εσωτερικών μας φόβων, αναστολών. Αυτή η νοητική πλάνη είναι ο χειρότερος κόμπος που πρέπει να λύσουμε.

Εμείς οι μεγάλοι αρκετές φορές στην διάρκεια της ζωής μας, σαμποτάρουμε τον ίδιο μας τον εαυτό. Ψάχνουμε την ελευθερία μας με λάθος τρόπο Ή πάλι όταν την έχουμε κατακτήσει, δεν ξέρουμε τι να κάνουμε με την ευθύνη της.

Είμαστε υπεύθυνοι για την ελευθερία. Βρίσκω τόσο ενδιαφέρων όλο αυτό που ονομάζεται εσωτερικός μας κόσμος, τόσο απλός, τόσο κατανοητός κι όμως βάζουμε τρικλοποδιές μόνοι μας.

Αναζητάμε κάτι που έχουμε την ελευθερία να πραγματοποιήσουμε αλλά, η ανάληψη της ευθύνης που φέρνει αυτή η ελευθερία μας τρομάζει. Όσο μέσα στο μυαλό μας αναλογιζόμαστε όλο αυτό το φορτίο ευθυνών που έρχεται με μια απόφαση εμείς τι κάνουμε; Φτάνουμε στο εύκολο συμπέρασμα <δεν μπορώ να το κάνω>. Το συναίσθημα του φόβου γίνεται τεράστιο, δεν μπορούμε να διαχειριστούμε το άγχος που μας πλακώνει, έτσι το μυαλό μας πείθει πως δεν μπορούμε να το κάνουμε. Το κέντρο επιλογών μας μετατοπίζεται στην αδράνεια, στην αδυναμία εκπλήρωσης της επιθυμίας μας, με αποτέλεσμα να συνεχίζουμε ήρεμα την ζωή μας δίχως καν να αναλάβουμε την προσωπική μας ευθύνη.

Το <δεν μπορώ> δεν υφίσταται όπως εύλογα μπορεί κανείς να πει. Αυτό που είναι το σωστό είναι το <δεν θέλω>. Αυτή είναι μια ειλικρινής τοποθέτηση απέναντι στον εαυτό μας.

Η Ελευθερία μοιάζει σαν μικρή εστία φωτός. Ακτινοβολεί, τίποτα δεν μπορεί να εμποδίσει αυτή την ακτινοβολία. Σκορπάει το φως της και διαπερνά καθετί υλικό. Μύθοι γράφουν πως έχει φτερά και μπορεί να πετάξει σε ύψη ανυπέρβλητα, να κινηθεί σε λεπτούς αιθέρες.

Είναι μεγάλο φορτίο να γνωρίζουμε πως εμείς και μόνο εμείς είμαστε υπεύθυνοι για ότι μας συμβαίνει. Η ευθύνη των επιλογών μας γίνεται τρομακτική.

Αλλά πάλι αν θέλουμε να ζήσουμε ως ελεύθεροι θα πρέπει να ζήσουμε και ως υπεύθυνοι.