Εξατμίζομαι

Συνήθως στα κείμενα που γράφω εμπλέκω στοιχεία προσωπικά και είναι κάποιες φορές που επιλέγω με κάποιο κίνητρο, κάποιο ερέθισμα που δέχομαι.

Πρόσφατα διάβασα ένα άρθρο και επεδίωξα να δω και κάποια ντοκιμαντέρ σχετικά, ώστε να έχω μια πιο σφαιρική εικόνα.

Με κέντρισε αρκετά και το βρήκα τόσο ενδιαφέρων, γιατί σε κάποιο μέρος του υπάρχει και προσωπική εμπλοκή. Είναι ένα θέμα που έχω θίξει γραπτώς, αλλά έχω κοινοποιήσει και δημόσια αλλά και νομικά. Για να ακριβολογώ το θέμα έχει ή μάλλον είχε, πάρει διαστάσεις και σε επίπεδο υπουργικής παρέμβασης λόγω τις σοβαρότητάς του.

Εσύ ξέρεις τι είναι το φαινόμενο Johatsu;

Το Johatsu είναι μια ιαπωνική λέξη που στην κυριολεξία της σημαίνει εξάτμιση.

Στην Ιαπωνία από το 1990 έως και σήμερα, η λέξη johatsu αποτελεί πλέον μια πρακτική που την ακολουθούν, όλο και περισσότεροι άνθρωποι.

Άνθρωποι που απλά εξαφανίζονται. Η κυριολεκτική της ερμηνεία ως εξάτμιση, αντικατοπτρίζει απόλυτα αυτό το φαινόμενο.

Άνθρωποι εν μια νυκτί παίρνοντας ελάχιστα πράγματα, δίχως να πουν μια κουβέντα στην οικογένεια, σε φίλους, σε γνωστούς, στην δουλειά, απλά εξαφανίζονται.

Ο αριθμός αυτών των ανθρώπων σοκάρει. Εκτιμάται πως περίπου 80.000 με 100.000 άνθρωποι ετησίως, εξαφανίζονται από προσώπου γης.

Αυτοί οι αριθμοί εικάζεται πως είναι πολύ μεγαλύτεροι, λόγω της μη δημοσιοποίησης τους στις επίσημες αρχές.

Οι Ιάπωνες κοινά το μεταφράζουν ως διαγραφή του εαυτού. Μια απόδραση από την κοινωνία.

Κι αν όλα αυτά μοιάζουν πολύ κινηματογραφικά σαν να πρόκειται για σενάριο σε κάποια ταινία, η πραγματικότητα στην Ιαπωνία είναι ένα πολιτισμικό φαινόμενο.

Γιατί όμως κάποιος να επιθυμεί την απόδραση του από την κοινωνία που ζει;

Μοιάζει τραγικό ένα ολόκληρο σύστημα που σιωπά. Που κάνει φυσιολογικό έναν άνθρωπο που οικειοθελώς εξαφανίζεται. Εν αντιθέσει με τον Δυτικό πολιτισμό που αναλαμβάνει η αστυνομία, εκεί ο νόμος ορίζει πως ένας ενήλικος έχει το δικαίωμα να εξαφανιστεί και η αστυνομία τον αναζητά μόνο όταν κριθεί πως πρόκειται για εγκληματική ενέργεια.

Οι λόγοι μιας εξαφάνισης ποικίλουν. Είναι λόγοι που απασχολούν τις κοινωνίες όλου του κόσμου.

Είναι κοινωνική πίεση, είναι ντροπή, είναι χρέη και οικονομικές αποτυχίες, είναι κακοποίηση, είναι ενδοοικογενειακή βία, είναι ψυχικές διαταραχές.

Ακούγεται τρελό αλλά κάποιος που παίρνει διαζύγιο, αισθάνεται ντροπή, αισθάνεται αποτυχημένος. Κάποιος που δεν επιτυγχάνει σε σπουδές, σε εργασία, κάποιος που απολύεται και χάνει την δουλειά του, αισθάνεται ανίκανος.

Για όσους χρωστούν το johatsu είναι μια ασφαλής επιλογή. Τοκογλύφοι, επιθετικές και σωματικές απειλές οδηγούν σε ασφυκτικό κλοιό, που προκαλεί πίεση.

Γυναίκες, γυναίκες που ζουν την βία και την ενδοοικογενειακή κακοποίηση, εξατμίζονται κυριολεκτικά. Αναζητούν μια μετεγκατάσταση μακριά από το κακοποιητικό τους περιβάλλον.

Η κατάθλιψη, η δυσκολία διαχείρισης του συναισθηματικού φορτίου, η σωματική και ψυχική εξουθένωση, οδηγούν αρκετούς σε αυτή την λύση, ως διαφυγή.

Κάτι που ακόμα θα ακουστεί τρελό αλλά είναι αληθινό, είναι πως γύρω από αυτό το φαινόμενο έχουν στηθεί εταιρείες, οι οποίες παρέχουν τις υπηρεσίες τους, σε αυτούς που θέλουν να εξαφανιστούν. Ονομάζονται εταιρίες νυχτερινών μετακομίσεων. Βοηθούν και οργανώνουν μια μετακόμιση νύχτα κυρίως και με μια καλή αμοιβή, διακριτική πρωτίστως.

Εν ολίγοις μέσα σε μια κοινωνία που εξοστρακίζει τους πιο αδύναμος για διάφορους λόγους, κάποιοι εμπορεύονται τόσο την φυγή όσο και την μετέπειτα πορεία τους. Συνήθως εγκαθίστανται σε μεγάλες πόλεις ώστε να χαθούν στην ανωνυμία τους. Σε φτηνές γειτονιές για χαμηλό ενοίκιο. Κάποιοι επιλέγουν τον δρόμο, κάποιοι γίνονται μέρος εγκληματικών οργανώσεων, κάποιοι γίνονται στόχος εκμετάλλευσης, πορνείας.

Κάποιοι χρησιμοποιούν ψεύτικα ονόματα και κάνουν μια νέα αρχή στην ζωή τους, απαλλαγμένοι από τα βάρη της προηγούμενης.

Στο συναισθηματικό βάρος πρέπει να συνυπολογίσουμε τις οικογένειες όλων αυτών των ανθρώπων.

Οικογένειες που χάνουν τους αγαπημένους τους. Που δεν ξέρουν αν ζουν, αν πέθαναν, αν είναι καλά, τι τους οδήγησε στο να εξαφανιστούν.

Άνθρωποι που υποφέρουν και πονούν για τους αγαπημένους τους.

Ιαπωνία η χώρα των αντιθέσεων. Ένα μίγμα ιστορικής γοητείας και τεχνολογικής καινοτομίας.

Αναρωτιέμαι εν τέλει οι άνθρωποι πάμε μπροστά, ή πάμε πίσω;

Γιατί ενώ το φαινόμενο johatsu απασχολεί κοινωνικά λαούς είτε εξίσου προηγμένους, είτε λιγότερο, στην ίδια την χώρα αντιμετωπίζεται σαν ένας όρκος σιωπής μεταξύ των ανθρώπων.

Μια σιωπή που ζει με τον φόβο, την ντροπή. Σε πλήρη αντιδιαστολή πόλεις που σε κάθε τετράγωνο βλέπεις αφίσες αγνοούμενων που δεν σταματούν να αναδείξουν και να αναζητήσουν οι οικογένειες τους, κάποιες οικογένειες στην Ιαπωνία δεν δηλώνουν καν μια εξαφάνιση. Κάτι τέτοιο επιφέρει ντροπή και στιγματίζει την οικογενειακή και ηθική τους κοινωνική υπόσταση.

Μια σιωπή που κεντρίζει κάθε πολιτισμένο άνθρωπο.

Γιατί τι είναι αυτό που ζυγίζει πιο πολύ κοινωνικά;

Είναι η τάξη και η ηθική μέσα στα πλαίσια που ορίζουν οι ατελείς κοινωνίες;

Είναι το δικαίωμα του κάθε ανθρώπου να κάνει ότι θέλει;

Ατομική ελευθερία έναντι συλλογικής ευθύνης;

Άνθρωποι φαντάσματα, αόρατοι, στο περιθώριο της σελίδας. Αλλά υπαρκτοί, παρόντες.

Κι εμείς οι ορατοί;

Τι κάνουμε; τι ευθύνη φέρουμε για όλους αυτούς τους αόρατους που ζουν ανάμεσά μας.

Ναι είναι επιλογή κάποιων να εξαφανίζονται. Κοινωνικά δεν θα έπρεπε να μας απασχολεί, ποιοι είναι οι λόγοι για αυτή την επιλογή;

Αν η κοινωνία μας γινόταν καλύτερη ηθικά και συναισθηματικά δεν πιστεύω πως οι άνθρωποι θα είχαν την ανάγκη να εξαφανιστούν.

Η ευθύνη ανήκει σε όλους.